whitepaper / anti-damping-sorusturmalari-rehberi-gtip-mense-uretici-uclusunu-dogru
Whitepaper6 Temmuz 2026

Anti-Damping Soruşturmaları Rehberi: GTİP + Menşe + Üretici Üçlüsünü Doğru Okumak

Anti-damping önlemleri tek bir GTİP'e değil, GTİP + menşe ülke + bazen üretici adı üçlüsüne göre uygulanır. Bu rehber, bir kalemin anti-damping kapsamında olup olmadığının nasıl kontrol edileceğini, gözetim tedbiriyle telafi edici verginin farkını ve sevkiyat/menşe ülke karışıklığının nasıl beyan hatasına dönüştüğünü anlatıyor.

Anti-damping, "bu ürün grubuna otomatik uygulanan bir vergi" değildir — belirli bir GTİP'in, belirli bir menşe ülkeden gelmesi durumunda devreye giren, bazen de belirli üreticilere özel istisnalar taşıyan hedefli bir ticaret savunma önlemidir. Aynı GTİP, Çin menşeliyken anti-damping kapsamındayken, Tayvan menşeliyken kapsam dışı kalabilir — kod aynı, sonuç tamamen farklıdır.

İşin daha da inceliği, bazı önlemlerin üretici bazlı çalışmasıdır: aynı GTİP + aynı menşe ülke kombinasyonunda, faturada adı geçen üreticiye göre oran değişebilir veya muafiyet uygulanabilir. Bu yüzden faturada yalnızca "Made in China" değil, gerçek üretici firma adının açıkça yer alması ve bu adın ilgili karardaki istisna listesiyle karşılaştırılması gerekir.

Anti-damping ile karıştırılan bir diğer kavram gözetim tedbiridir. Anti-damping ve telafi edici vergi bir maliyet kalemi eklerken, gözetim tedbiri genellikle ek bir vergi değil, referans fiyatın altındaki ithalatta ek belge/izleme yükümlülüğüdür. İkisini aynı kalem sanmak, ya gereksiz bir maliyet öngörüsüne ya da gerçek bir yükümlülüğün atlanmasına yol açar.

Son bir risk noktası: menşe ülke ile sevkiyat (yükleme) ülkesi aynı şey değildir. Bir eşyanın üçüncü bir ülkeden yüklenmiş olması, menşeinin de o ülke olduğu anlamına gelmez — ve bu ayrımın karışması, anti-damping kaçırma (circumvention) şüphesiyle incelemeye yol açabilecek bir beyan hatasıdır.

Bu rehber, bir kalemin anti-damping/telafi edici/gözetim tedbiri kapsamında olup olmadığını tescil öncesinde kontrol etmenin pratik yolunu, sık karışan noktaları ve doğru kaynağa (BKK kararı, Resmî Gazete tebliği) nasıl ulaşılacağını tek dokümanda topluyor.