Bir ithalat kaleminde hangi vergilerin, hangi sırayla ve neye göre hesaplandığını netleştiren pratik rehber. GTİP sınıflandırmasından KKDF tetikleyicisine, DİİB muafiyetinden TCMB kuru uygulamasına kadar; müşavirlerin beyanname tescilinde en çok karıştırdığı noktalar tek dokümanda.
İthalatta ödenecek vergi tutarı tek bir kalemden ibaret değildir. Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, KDV, KKDF ve — bazı ürün gruplarında — ÖTV, birbirinin üzerine binen ayrı hesaplamalardır. Bu kalemlerden birini atlamak ya da yanlış sırayla hesaplamak, tescil sonrası ek tahakkuk ve gecikme zammıyla geri döner.
Her şey GTİP koduyla başlar. 12 haneli kod yalnızca eşyayı tarife cetvelinde konumlandırmaz; hangi vergi kalemlerinin uygulanacağını, hangi oranın geçerli olduğunu ve menşe ülkeye göre hangi tercihli rejimin (MFN, AB, EFTA veya ikili serbest ticaret anlaşması) devreye gireceğini de belirler. Yanlış sınıflandırılmış bir GTİP, doğru hesaplanmış yanlış bir vergi tutarı demektir — ve bu ayrım gümrük idaresi için önemli değildir.
KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) genellikle en çok atlanan kalemdir, çünkü tetikleyicisi ürün değil ödeme yöntemidir: peşin ödemede uygulanmazken, vadeli ödeme veya akreditif (L/C) gibi durumlarda devreye girebilir. DİİB (Dahilde İşleme İzin Belgesi) kapsamındaki ithalatta ise KKDF ve bazı vergi kalemleri şartlı olarak muaftır — ama bu muafiyet otomatik değildir, DİİB'in süresi içinde usulüne uygun kapatılmasına bağlıdır. Kapanışın gecikmesi, muaf sayılan tutarların faiziyle birlikte geri istenmesi riskini doğurur.
Kur meselesi de sık gözden kaçan bir detaydır: hesaplamada kullanılacak kur, faturanın kesildiği gün değil, beyannamenin tescil edildiği gün TCMB tarafından ilan edilen efektif satış kurudur. Çok döviz cinsli faturalarda her kalemin kendi kuruyla ayrı ayrı TL'ye çevrilmesi gerekir — tek bir ortalama kur kullanmak hesaplamayı baştan bozar.
Bu rehber, bir beyannamenin tescil öncesinde kontrol edilmesi gereken vergi kalemlerini, sık yapılan hataları ve her birinin dayandığı mevzuat mantığını tek bir referans dokümanında topluyor. Amaç, hesaplamayı ezbere değil, doğru sırayla ve doğru gerekçeyle yapmak.