DİİB, ithal edilen girdilerle üretilen malın ihraç edilmesi şartıyla ithalat vergilerinden muafiyet sağlayan bir teşvik belgesidir. Şartlı muafiyet veya geri ödeme sistemiyle işler; kapanış süreci ihracat taahhüdünün gerçekleştirilmesi ve ilgili birliğe kapatma müracaatıyla tamamlanır.
DİİB nedir?
Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), ihracatçı firmaların üretimde kullanacakları ithal girdileri, üretilen nihai ürünün ihraç edilmesi şartıyla gümrük vergisi ve KDV gibi ithalat yükümlülüklerinden muaf veya şartlı olarak ithal etmesini sağlayan bir teşvik belgesidir. Yasal dayanağı 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı ve bunu uygulayan İhracat: 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'dir.
DİİB hangi iki sistemle işler?
- Şartlı muafiyet sistemi: İthalat sırasında gümrük vergisi ve KDV tahsil edilmez; bunun yerine teminata bağlanır. İhracat taahhüdü gerçekleştirildiğinde teminat çözülür.
- Geri ödeme sistemi: İthalat vergileri normal şekilde ödenir; ihracatın gerçekleşmesinin ardından ödenen vergiler geri iade edilir.
DİİB almak için temel şartlar nelerdir?
- Sanayi sicil belgesine sahip bir imalatçı/ihracatçı olmak
- Kapasite raporu ile üretim kapasitesinin belgelenmesi
- İthal edilecek girdi ile ihraç edilecek nihai ürün arasında GTİP ve miktar bazında bir rejim ilişkisinin kurulması
- Belirlenen süre içinde ihracat taahhüdünün yerine getirilmesi
DİİB süresi sektöre ve belge türüne göre değişir; kesin bir ay sayısı vermek yerine, başvuru sırasında ilgili Ticaret Bakanlığı bölge müdürlüğünden güncel süre şartının teyit edilmesi önerilir.
DİİB kapanış (kapatma) süreci nasıl işler?
- İhracatın gerçekleştirilmesi: Belge kapsamındaki nihai ürün ihraç edilir.
- Kapatma müracaatı: İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne belge kapatma başvurusu yapılır.
- YMM raporu / gümrük incelemesi: Yurt içi alım varsa Yeminli Mali Müşavir (YMM) raporu istenebilir; gerekli hallerde gümrük idaresi belge kapsamındaki işlemleri inceler.
- Teminatın çözülmesi: Şartlı muafiyet sisteminde, taahhüdün yerine getirildiği teyit edildikten sonra teminat iade edilir.
DİİB'de sık karşılaşılan riskler
- Kapatma müracaatının süresinde yapılmaması
- İthal edilen girdi ile ihraç edilen ürün arasındaki GTİP/miktar eşleşmesinin (rejim düşümü) yanlış yapılması
- Yurt içi alımlarda YMM raporu eksikliği
- Fire oranlarının (üretim kaybı) belge şartlarına uygun belgelenmemesi
Sıkça Sorulan Sorular
DİİB kimler için uygundur?
İthal hammadde/ara malı kullanarak üretim yapan ve nihai ürünü ihraç eden imalatçı-ihracatçı firmalar için uygundur.
Şartlı muafiyet ile geri ödeme sistemi arasındaki temel fark nedir?
Şartlı muafiyet sisteminde vergi baştan tahsil edilmez ve teminata bağlanır; geri ödeme sisteminde vergi ödenir ve ihracat sonrası iade edilir.
DİİB süresi uzatılabilir mi?
Belirli koşullarda ek süre talep edilebilir; ancak bu, belge türüne ve ilgili mevzuata göre değerlendirilir — kesin bir hak olarak varsayılmamalıdır.
Kapatma müracaatı geciktirilirse ne olur?
Süresinde kapatılmayan belgeler için teminat irat kaydı (gelir kaydı) ve idari işlem riski doğabilir; bu nedenle kapatma takibinin belge alım aşamasından itibaren planlanması önerilir.
DİİB kapanmadan yeni bir belge alınabilir mi?
Açık/kapanmamış belgeler yeni başvurularda ilgili idare tarafından değerlendirmeye alınır; birden fazla açık belgenin yönetimi ek takip yükü doğurur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; DİİB süre, teminat ve kapatma şartları mevzuatta güncellenebilir. Başvuru ve kapatma işlemlerinde güncel tebliğ metnini ve kendi belgenizin özel şartlarını gümrük müşavirinizle teyit edin.